Nasiona kminku

Kminek to roślina pokrewna selerowi, mająca niewielkie nasiona specyficznym smaku i zapachu. Jest to gatunek, gatunek typowy dla całego rodzaju występuje również w Polsce, jest często spotykany w stanie dzikim i dawno temu właśnie z takich naturalnych stanowisk był zbierany – dopiero przemysłowe zapotrzebowanie upowszechniło uprawę kminku. Poza tym kminek zwyczajny występuje również na wielkich obszarach Azji, w północnej Afryce i większości krajów europejskich.

Zanim kminek stał się ziołem leczniczym

Z kminku, jeśli wierzyć podaniom i źródłom, najchętniej korzystano w Polsce na obszarze Podhala. Jako bardzo aromatyczna przyprawa znakomicie sprawdzał się on w przyrządzaniu dań z baraniny. Już od XIV wieku, a prawdopodobnie również wcześniej, tylko brakuje na to źródeł, znane było działanie kminku, który ułatwia trawienie i pobudza wydzielanie soku żołądkowego. W średniowiecznych przepisach bardzo często kminkiem przyprawiano potrawy ciężkostrawne, a więc tłuste mięsa, kiszoną kapustę i tym podobne.

Kminek jako lekarstwo

Historycy nie są w stanie dojść do porozumienia w sprawie pierwszeństwa opracowania technologii destylacji, za to jedno jest pewne: kiedy w XIV wieku zabieg ten z powodzeniem przeprowadzano również w Polsce w celu wytwarzania okowity, bardzo szybko zaczęły powstawać także lecznicze nalewki, które były przeznaczone w dużej mierze do zwalczania niestrawności. Ich ważnym składnikiem od samego początku był kminek – jego nasiona, zawierające spore ilości piekących olejków eterycznych działały bardzo skutecznie, a ponieważ można je było zdobyć przy najbliższym płocie, nie było w tym niczego nadzwyczajnego.

Nalewki i likiery

W Polsce podstawową formą alkoholi leczniczych były nalewki. Kminkówka do dziś jest produkowana i podawana jako digestif, ale kiedyś był to pełnoprawny środek leczniczy. Jeszcze niedawno szeroko rozpowszechniony był likier Alasz, którego nazwa wskazuje na pochodzenie arabskie, ale to błędny trop – Allasch to nazwa majątku ziemskiego na Łotwie, w którym produkowano likier kminkowy o zawartości 30-40% alkoholu i produkowany właśnie z użyciem nasion kminku. Napój ten miał już raczej charakter rekreacyjny, a nie leczniczy, ponieważ w 1824 roku, kiedy został pokazany po raz pierwszy, istniały już skuteczniejsze sposoby leczenia niestrawności. W Polsce na szeroką skalę, zgodnie z informacjami uzyskanymi w prywatnych archiwach i dostępnych w źródłach pisanych w wielu muzeach, produkowano wówczas olejek kminkowy uzyskiwany przez tłoczenie lub ewentualnie ekstrakcję i zagęszczanie go z nasion kminku.

Później… Dużo później

Kminek był stosowany jako lek wewnętrzny, dopiero na przełomie XIX i XX wieku odkryto jego bakteriobójcze działanie. Przez pewien czas stosowano olejek kminkowy na podrażnioną skórę, ale ponieważ ta metoda nie przynosiła oczekiwanych rezultatów, a na rynku zaczęły pojawiać się masowo syntetyczne preparaty łagodzące, olejek z kminku nie miał długiej przyszłości przed sobą. Tak się przynajmniej wydawało, bo dziś jest czasem stosowany w kosmetykach do wyrównywania kolorytu skóry.

Przejdź do:
Babka zwyczajna