Korzeń mniszka

Mniszek lekarski jest dla Polski rośliną rodzimą. Obszar jego występowania obejmował pierwotnie praktycznie całą Europę, spore połacie północnej Afryki i lwią część Azji. Jego tradycyjne zastosowania mocno różnią się od tych, które promowane są dziś, choć nie można powiedzieć, żeby obecnie wykorzystywano jakiekolwiek inne właściwości – po prostu na co innego kładzie się nacisk.

Mniszek na zastoje żółci

Zgodnie z przepisami, które dotrwały do naszych czasów od XVI wieku, ziele i korzeń mniszka wykorzystywane były w chorobach związanych z nieprawidłowym „krążeniem żółci”. Faktycznie niektóre substancje zawarte w zielu, a w większych stężeniach w korzeniu mniszka, pobudzają procesy trawienne, a szczególnie właśnie wydzielanie żółci. Dziś właśnie z tego zastosowani często się rezygnuje, ponieważ ten powszechnie występujący chwast, może okazywać się bardzo przydatny w innej dokuczliwej dolegliwości.

Mniszek na kamicę

O ile dowodów na wykorzystanie mniszka lekarskiego w medycynie ludowej nigdy nie brakowało, to stosunkowo rzadko był n używany do wzmocnienia diurezy, czyli przyspieszenia produkcji moczu. Dopiero w XVIII wieku zalecano – i tak mówią farmakopee i inne dokumenty – przyjmowanie naparu z korzenia mniszka w przypadku pewnych zaburzeń nerwowych. Choć nikt nie umiał wówczas tego powiązać, dziś wiemy, że mniszek zwiększa ilość wytwarzanego moczu, ponieważ regulująco działa na poziom sodu i potasu, dwóch pierwiastków, które w niewłaściwych stężeniach mogą powodować zaburzenia natury neurologicznej.

Mniszek goi rany

Rzadko, bo rzadko, ale zdarzało się, że we wsi brakowało innych ziół używanych zwykle do przemywania ran czy ich opatrywania. Nieliczne źródła pisane i przekazywane ustnie opowieści dowodzą jednak, że w takich sytuacjach sięgano także po mniszka. Tutaj jednak brak jest pewności, czy chodziło o korzeń, czy o ziele. Prawdopodobnie używano liści i to był błąd, ponieważ skład chemiczny liści i korzeni jest podobny, z tym że działanie tkanek korzenia jest kilka razy silniejsze niż działanie soku pozyskanego z liści. Tutaj jednak brakuje pewnych dowodów – są tylko poszlaki i dowody nie wprost.

Dlaczego mniszek jest lekarski?

Nazwa „mniszek lekarski” jest tłumaczeniem nazwy łacińskiej, natomiast żaden z zachowanych dowodów historycznych nie potwierdza, żeby w ten sposób o roślinie tej mówiono. Oczywiście – nazwa ta jest stara i też wywodzi się z XVIII wieku, ale nie z Polski, a jak wskazują dokumenty niemieckie, szwedzkie czy francuskie, wszędzie tam stosowano mniszka lekarskiego znacznie częściej i uważano go za zdecydowanie bardziej uniwersalne zioło. Dlaczego u nas nie? Prawdopodobnie po prostu przywiązanie do nieco innych ludowych receptur było tak silne, że mniszek zwyczajnie został zlekceważony. A może dostępne były skuteczniejsze metody leczenia? Co do niektórych chorób dziś możemy być pewni, że owszem, ale na pewno nie zawsze i mniszek zostaje jedną z bardzo nielicznych roślin, które w Polsce były stosowane w sposób niepowtarzalny.

Przejdź do:
Ziele skrzypu